12 października 2026 r. francuski krajowy zespół reagowania na incydenty komputerowe CERT-FR wydał alert, w którym poinformował, że wie o licznych przypadkach naruszenia bezpieczeństwa zdalnych sterowników obsługujących komercyjne instalacje chłodnicze. Trzy tygodnie później problem miał już wymiar europejski. We wspólnym oświadczeniu ENISA, Komisji Europejskiej, Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością Europolu oraz unijnej sieci krajowych zespołów reagowania na incydenty stwierdzono, że od 11 października komercyjne systemy chłodnicze zostały zaatakowane w szeregu państw członkowskich UE, a nowa fala incydentów nastąpiła 1–2 listopada.
Dochodzenia wciąż trwają. Opublikowane dotąd ostrzeżenia mówią jednak już wystarczająco dużo, by firmy z branży żywności chłodzonej i mrożonej mogły podjąć działania przed szczytem świątecznym.
Co wydarzyło się w Zjednoczonym Królestwie
Druga fala dotarła do Wielkiej Brytanii. Prezentując 3 listopada roczny przegląd brytyjskiego Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa (National Cyber Security Centre), jego dyrektor naczelny Richard Horne powiedział: „Wynikająca z tego nasza ekspozycja jako społeczeństwa jest ogromna i coraz częściej wykorzystywana w cyberatakach, co widzimy na przykładzie zakłóceń w pracy urządzeń chłodniczych w całej Europie”.
Według relacji The Record z tej prezentacji NCSC określiło skutki w skali kraju jako minimalne. Stowarzyszenie Niezależnych Dostawców Mięsa (Association of Independent Meat Suppliers) poinformowało ten sam serwis, że ucierpiało trzech jego członków i żaden nie stracił mięsa, dodając, że incydent „musi być przypomnieniem dla wszystkich w branży spożywczej, niezależnie od tego, w którym miejscu łańcucha dostaw się znajdują, że ich firmy mogą być przez niektórych postrzegane jako cele”. Brytyjski hurtownik owoców i warzyw opisał, jak fizycznie odłączył chłodnię od internetu, gdy zobaczył, że jest ona zdalnie przełączana w tryb odszraniania.
Większość tych firm uniknęła strat, ponieważ ktoś w porę coś zauważył. To nie powinno być kwestią szczęścia.
Problem z zaufaniem do sterownika
5 listopada pięć amerykańskich agencji, w tym Agencja ds. Cyberbezpieczeństwa i Bezpieczeństwa Infrastruktury (CISA) oraz FBI, opublikowało wspólną notę informacyjną. Stwierdza ona, że atakujący mogą wykorzystywać niezałatane lub dostępne z internetu sterowniki, „aby zdalnie zmieniać ustawienia i wymuszać na urządzeniach ciągłe cykle grzania i odszraniania”. Wśród możliwych skutków wymienia: „Utrata wglądu w bieżące temperatury (stan typu denial-of-view)”.
To sformułowanie stanowi sedno problemu. W wielu obiektach jeden sterownik wykonuje kilka zadań: steruje chłodzeniem, pokazuje temperaturę, uruchamia alarm i prowadzi rejestr. Jeśli atakujący kontroluje to urządzenie, może kontrolować zarówno to, co Państwo widzą, jak i to, co robi urządzenie chłodnicze. Ekran temperatury, który pokazuje prawidłowe wartości, podczas gdy ładunek się nagrzewa, jest gorszy niż brak ekranu, ponieważ powstrzymuje kogokolwiek przed sprawdzeniem.
Ta sama nota zauważa, że sterowniki te są szeroko stosowane, „w tym w usługach transportu chłodniczego”, do zdalnego monitorowania temperatury, ciągłej rejestracji i zarządzania odszranianiem. Zgłoszone dotychczas incydenty dotyczyły obiektów stacjonarnych, takich jak supermarkety, chłodnie składowe i zakłady przetwórcze, a żadne z ostrzeżeń nie opisuje naruszenia bezpieczeństwa pojazdu. Kwestia projektowa jest jednak taka sama, niezależnie od tego, czy przestrzeń chłodnicza to pomieszczenie magazynowe, czy naczepa.
Niezależny drugi zapis
Rozwiązanie nie jest skomplikowane. W każdej istotnej przestrzeni chłodniczej należy umieścić oddzielny czujnik temperatury, raportujący przez własne połączenie do własnej platformy, z własnymi regułami alertów i własnymi danymi logowania. Nie powinien on komunikować się ze sterownikiem chłodniczym i nie powinno być możliwe zmienianie go za pośrednictwem sterownika.
Co to Państwu daje:
- Drugą opinię. Jeśli sterownik pokazuje −20°C, a niezależny czujnik −8°C, sama rozbieżność jest alarmem.
- Ścieżkę alertów, której atakujący nie dotknął. Odczyty spoza zakresu trafiają na telefon wyznaczonej osoby, bez względu na to, co robi sterownik.
- Zapis, na którym można polegać po fakcie. Gdy ubezpieczyciel, klient lub inspektor ds. zdrowia środowiskowego zapyta, jakim warunkom podlegał produkt, dysponują Państwo zapisem opatrzonym znacznikami czasu, który nie pochodzi z przejętego systemu.
Równie ważne jest to, czego nie robi. Nie zatrzymuje ataku, a sam jest systemem podłączonym do sieci, dlatego jego dostawcy należy zadać te same pytania dotyczące bezpieczeństwa, które zadaliby Państwo w przypadku każdego innego rozwiązania: jak jest aktualizowany, jak kontrolowany jest dostęp i jak zgłaszane są podatności. Nasze własne odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo w naszym Centrum zaufania.
Dlaczego stawka jest wysoka
Prawo wyznacza minimum. Przepisy dotyczące higieny żywności (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, załącznik II, w brzmieniu stosowanym w Wielkiej Brytanii) stanowią: „Łańcuch chłodniczy nie może być przerywany”, dopuszczając jednocześnie ograniczone okresy poza kontrolą temperatury, jeśli nie powoduje to zagrożenia dla zdrowia. Rządowe wytyczne dla przedsiębiorstw podają, że żywność schłodzona musi być przechowywana w temperaturze 8°C lub niższej, co określają jako wymóg prawny w Anglii, Walii i Irlandii Północnej oraz zalecenie w Szkocji. Te same wytyczne zalecają ustawianie lodówek na 5°C lub mniej, aby żywność pozostawała wystarczająco zimna nawet przy zmianach temperatury.
Sytuacja w skali kraju dodatkowo podnosi stawkę. We wrześniu brytyjski Narodowy Urząd Kontroli (National Audit Office) poinformował, że około 50% żywności przeznaczonej do spożycia w Zjednoczonym Królestwie przechodzi przez łańcuch chłodniczy, i wymienił „narażenie na cyberincydenty wpływające na systemy kontroli temperatury, monitorowania i logistyki” wśród kluczowych zagrożeń, przed którymi ten łańcuch stoi.
Co zrobić w tym tygodniu
| Działanie | Źródło zalecenia |
|---|---|
| Ustalić, czy którykolwiek sterownik chłodniczy jest dostępny z internetu. Nie zakładać, że nie jest. | NCSC (sierpień 2026): organizacje „nie powinny zakładać, że ich systemy OT są niedostępne z internetu, bez zweryfikowania tego” |
| Usunąć dostępność z publicznego internetu, a zdalny dostęp przywrócić wyłącznie przez bezpieczny VPN lub chronioną sieć | Alert CERT-FR, 12 października 2026 r. |
| Przed odcięciem łącza danych z firmą serwisującą urządzenia chłodnicze sprawdzić warunki ubezpieczenia | Alert CERT-FR, 12 października 2026 r. |
| Sprawdzić całą konfigurację sterownika, zwłaszcza harmonogramy odszraniania | Alert CERT-FR, 12 października 2026 r. |
| Zmienić domyślne hasła, zaktualizować oprogramowanie układowe i wycofać urządzenia, których producent już nie wspiera | CISA i partnerzy, 5 listopada 2026 r. |
| Ustawić rozsądne limity temperatury zadanej i alerty o odchyleniach | CISA i partnerzy, 5 listopada 2026 r. |
| Zamontować niezależny czujnik w każdej istotnej komorze chłodniczej i przedziale pojazdu, z alertami dla wyznaczonej osoby dyżurnej | Nasza rekomendacja |
| Ustalić, kto jedzie na miejsce o 2:00 w nocy i jak dostanie się do środka | Nasza rekomendacja |
Ostatni wiersz to ten, który większość planów pomija. Alert jest wart tyle, ile osoba, która go odbiera, i działania, jakie może ona podjąć. Proszę z wyprzedzeniem ustalić, kto ma przy sobie telefon, co robi najpierw oraz kiedy produkt jest przenoszony lub wstrzymywany.
Furgonetki, naczepy i chłodnie razem
Dla operatorów, którzy obsługują zarówno budynki, jak i pojazdy, jeden niezależny zestaw czujników w komorach chłodniczych, chłodniach samochodowych i naczepach chłodniczych pozwala utrzymać alerty i zapisy w jednym miejscu. Czujniki bezprzewodowe można zamontować bez podłączania do agregatu chłodniczego, co sprawdza się również w przypadku naczep wynajmowanych i należących do osób trzecich. Jeśli Państwa system śledzenia odczytuje także dane z samego agregatu chłodniczego, jest to przydatne, ale stanowi drugi widok sterownika, a nie niezależny zapis.
Jak czujniki, bramki i alerty ze sobą współpracują, mogą Państwo zobaczyć na naszej stronie poświęconej monitorowaniu temperatury. Szerszy obraz sytuacji w dystrybucji żywności chłodzonej znajdą Państwo w przeglądzie branży spożywczej.
Źródła: CERT-FR — Alert CERTFR-2026-ALE-012 (12 października 2026 r., zaktualizowany 16 października 2026 r.); ENISA, Komisja Europejska i Europol — Joint statement on cyber incidents in refrigeration systems across the EU (4 listopada 2026 r.); CISA, FBI, HHS, USDA i DOT — US Government Partners Urge Hardening Industrial Refrigeration and Cold Chain Monitoring Systems (5 listopada 2026 r.); NCSC — Richard Horne’s speech at the NCSC Annual Review 2026 launch (3 listopada 2026 r.); NCSC — Disruptive cyber activity highlights risk from internet-exposed systems and edge devices (27 sierpnia 2026 r.); The Record — British businesses caught in Europe-wide supermarket fridge attacks (3 listopada 2026 r.); National Audit Office — Resilience of the food supply chain to disruptions (4 września 2026 r.); Regulation (EC) No 852/2004, Annex II (legislation.gov.uk); GOV.UK — Food hygiene for your business: chilling and freezing. Wszystkie źródła ponownie sprawdzono 15 listopada 2026 r. Wytyczne ogólne, a nie porada prawna.
